اين قسم را ممكن است كه به آلات معموله مانند فوّاره‌هاى بلند و لوله‌هائى بجستن بياورند ، بقدرى كه منتهاى آب فوّاره با سطح أصلى مادّه مساوى و موازى شود و ارتفاع گيرد . و گاه به حدّ قلعه و مناره بلند گردد . و نيز ابو ريحان در ذيل آن مطلب گويد كه : در يمن چون حفر چاهى كنند ، بسا اتّفاق افتد كه به سنگى منتهى مىشود ؛ و مردم آن سرزمين بر حسب فراستى كه در آن امر دارند ، از صداى آن سنگ معلوم كنند كه چه مقدار آب در آن خاك موجود است . پس بدان آلتى كه در دست دارند رخنهء تنگ در آن سنگ پديد آرند . اگر آب به سلامت جوشش كند آن مَجرى را وسعتى دهند ؛ و اگر آثار طغيان مشاهدت شود آن رخنه را با خاك و آهك انباشته كنند كه مبادا سيلى مهيب در آن مكان پديد آيد . و در بالاى كوهى كه در ميان ابَرشهر و طوس واقع است درياچه ايست به نام برزود كه گرد آن يك صد فرسنگ مىباشد . و در آنجا آب مانند جزر و مدّى كه در آب درياهاى ديگر پديد مىشود مشهود نيست ، زيرا كه سطح مبدأ و خزانه با سطح آن موازى و برابر است ، يا آنكه سطح مادّه مرتفع است و ليكن مقدارى از آب كه تابش خورشيد تجفيف مىكند ، موازن آن مقدارى است كه از مبدأ وارد مىشود ؛ از آنروى زياد و كمى در آن نيست . » قانون ظروف مرتبطه در علم فيزيك ، كشف أبو ريحان است تا آنكه گويد : « حكيم مسيو زله در كتاب خود كه در علم طبيعى نوشته است ، در خصوص چاه گِرنِل « 1 » كه در پاريس واقع است فصل مشبعى آورده است ، و در بيان سبب و علل طبيعيّة آن شرحى گفته است كه با تحقيقات ابو ريحان بسى

--> ( 1 ) Gernelle